Statystyczne sterowanie procesem lub statystyczna kontrola procesu pod pojęciami tymi rozumiemy zespół metod  oraz technik statystycznych pomocnych przy ocenie stabilności systemu i procesu.

Celem statystycznej kontroli procesu jest przede wszystkim zapobieganie powstawaniu niezgodności poprzez wykrywanie i sygnalizowanie zakłóceń w przebiegu procesu.

SPC jest metodą kontroli produktów końcowych oraz pozwala na bezpośrednią kontrolę procesu przez pracowników przy maszynach. W przypadku stwierdzenie produkowania sztuk niebezpiecznie zbliżających się do dopuszczalnych granic (tolerancji), podejmuje się niezbędne działania.

Głównym filarem SPC jest ciągłe doskonalenie. To przede wszystkim działania zapobiegawcze. Badania nad procesem nie tylko dostarczają informacji na temat jego przebiegu i występujących odchyleń, ale również pomagają poznać przyczyny zmienności procesu. Dzięki systematycznemu monitorowaniu organizacja może zminimalizować straty, poprzez usuwanie na bieżąco rozpoznanych usterek i błędów. Jednocześnie kierownictwo na podstawie informacji o problemach projektuje procesy tak, aby uniemożliwić ich powstanie, np. stosując Poka yoke, projektowanie jakości, czy Failure Mode and Effects Analysis. SPC to także strategia identyfikowania, szacowania i redukowania zmienności
w procesach, produktach i usługach. Powszechne stosowanie metod i narzędzi SPC pomaga kreować produkty i usługi, które nieustannie odpowiadać będą wymaganiom klienta.

Statystyczna kontrola procesu wykorzystywana jest w przemyśle produkcyjnym (wieloseryjnym), gdzie występuje duża jednorodność poszczególnych cech wyrobów. Istnieją również odmiany metod SPC, które z powodzeniem można wykorzystywać do nadzorowania procesów małoseryjnych czy nawet jednostkowych. Prowadzenie działań w ramach SPC opiera się na zasadzie systematycznego pobierania i badania określonej liczby próbek. U podstaw statystycznego sterowania procesem leży konieczność rozróżnienia przyczyn zmienności analizowanego procesu.

Czynniki wpływające na stabilność  można podzielić na dwie grupy:

  1. Naturalne – nierozerwalnie związane z procesem, jest ich na ogół bardzo dużo, lecz żaden z nich nie jest na tyle silny, aby doprowadzić do rozregulowania procesu (np. zmiany ciśnienia atmosferycznego, temperatury, wilgotności powietrza itp.), gdy na proces działają wyłącznie te czynniki, mówimy o nim, że jest statystycznie kontrolowany.
  2. Szczególne – działają z dużą siłą, mając wpływ na rozregulowanie procesu (np. awarie maszyny). Przy ich wyłącznym działaniu proces nie będzie statystycznie uregulowany.

Istnieją dwa pojęcia, które są bardzo silnie związane z posługiwaniem się narzędziami SPC, a mianowicie jest to

Karty kontrolne stosowane w SPC

Karty kontrolne są to wykresy liniowe wyposażone dodatkowo w linie graniczne, zwane górnym
i dolnym limitem kontrolnym oraz linię centralną. Karty kontrolne służą do wizualnego zobrazowania parametrów zjawiska, takich jak:

Karty kontrolne są jednym z podstawowych narzędzi statycznej kontroli jakości. Prekursorem kart kontrolnych jest Walter A. Shewhart.

Karty kontrolne stosowane są w procesach, w których konieczne jest ciągłe monitorowanie — produkcji. Związane jest to również z potrzebą pobierania próbek potrzebnych do analizy procesu produkcji. Karty kontrolne są graficzną metodą ukazywania nieprawidłowości zachodzących w procesie produkcji. Wykres jest wyznacznikiem zmienności parametrów statystycznych (m. in. wartość średnia próby, zakres zmienności — rozstęp, odchylenie standardowe) względem czasu.

Podczas tworzenia wykresu ustala się graniczne linie będące wyznacznikiem statyczności procesu:

  • Górna linia kontrolna — GLK;
  • Linia centralna;
  • Dolna linia kontrolna — DLK;

Karty kontrolne dzieli się następująco:

Karty kontrolne Shewharta
Ocena liczbowa – karty:Ocena alternatywna – karty:
Karta wartości średniej (x) lub rozstępu (R)Frakcji jednostek niezgodnych (p) lub liczby jednostek niezgodnych (np)
x-R i x-SKarta p i np
Pojedynczych obserwacji (xi) i ruchomego rozstępu (R)Liczby niezgodności (c) lub liczby niezgodności na jednostkę (u)
Podział kart kontrolnych

2 komentarze

  1. Dzień dobry. Bardzo się cieszę, że nasz wykres (Pomiary momentu kontrolnego) bardzo się Panu spodobał i umieścił go na swojej stronie. Jeżeli jednak nie jest Pan autorem (a nie jest Pan) to wypadałoby przynajmniej podać źródło skąd pobrał Pan wykres. Poniżej link do źródła:

    https://pstconsulting.pl/po-godzinach/jaka-wiedze-i-umiejetnosci-powinien-posiadac-inzynier-ds-procesu-montazu-polaczen-gwintowych/

    Pozdrawiam serdecznie
    Rafał Popiel

    Rafał

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *